logohvo

NH Dorpskerk met Praalgraf

INFORMATIE EN CONTACT DORPSKERK

INFORMATIE M.B.T. HET ONDERSTAANDE EN CONTACT:

N. (Nico) Holdermans

Julianastraat 11

2935 XL Ouderkerk aan den IJssel

Tel. 0180-682953 of 06-12110727

E-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

ADRESGEGEVENS DORPSKERK:

Kalverstraat 1

2935 AE Ouderkerk aan den IJssel

OPENSTELLING 2017:

Openstelling op zaterdagmiddag:

De Dorpskerk is elk jaar in de maanden mei t/m juli op de laatste zaterdagmiddag van de maand open voor publiek en wel van 13.30 tot 15.30 uur.

Data: 27 mei - 24 juni - 29 juli.

Programma op zaterdagmiddag:

Er is gelegenheid om de kerk met het fraaie praalgraf van de graven van Nassau-Lalecq (nazaten van prins Maurits), het 17e-eeuwse meubilair met prachtig koper- en houtsnijwerk, de eeuwenoude grafzerken enz. te bezichtigen. Er worden doorlopend rondleidingen gegeven.

In de kerk wordt een uitgebreide expositie gehouden over de kerk, de beide grafkelders, het orgel en het busongeluk van 20 november 1941. Het tentoongestelde bestaat uit foto’s, archiefmaterialen en oude voorwerpen. Daarbij zal uniek materiaal te zien zijn over de drie kinderen van ds. J.G. Woelderink die bij het busongeluk omkwamen en over ds. Woelderink zelf (dit materiaal is door de fam. Woelderink aan de Hervormde Gemeente in bruikleen gegeven). Verder maken de bijzondere video-opnamen die door Nico Holdermans in het praalgraf gemaakt zijn deel uit van de expositie.

Het historische Kam-orgel uit 1854 wordt regelmatig gedemonstreerd. Wie een kijkje op de orgelgalerij wil nemen, is daar van harte welkom.

Openstelling op Open Monumentendag:

Het programma voor Ouderkerk aan den IJssel is als volgt:

* Dorpskerk (Kalverstraat 1):
De Dorpskerk van Ouderkerk aan den IJssel is op zaterdag 9 september van 9.30 tot 17.00 uur open. Er is dan gelegenheid om de kerk met het fraaie praalgraf van de graven van Nassau-Lalecq (nazaten van prins Maurits), het 17e-eeuwse meubilair met prachtig koper- en houtsnijwerk, de eeuwenoude grafzerken enz. te bezichtigen.
In de kerk wordt een uitgebreide expositie gehouden over de kerk, de beide grafkelders van het geslacht Nassau-Lalecq, het orgel en het busongeluk van 20 november 1941. Het tentoongestelde bestaat uit foto’s, archiefmaterialen en oude voorwerpen. Daarbij zal uniek materiaal te zien zijn over de drie kinderen van ds. J.G. Woelderink die bij het busongeluk omkwamen. Het betreft schoolwerk (schriften, tekeningen en herbaria), boeken en linten van de grafkransen. Ook de bijzondere video-opnamen die door Nico Holdermans in 2001 in het praalgraf gemaakt zijn, maken deel uit van de expositie. Verder is er een PowerPoint-presentatie over “Symboliek in de Dorpskerk” en een presentatie over het thema van Open Monumentendag “Boeren, Burgers en Buitenlui”.
Het historische Kam-orgel uit 1854 wordt de hele dag bespeeld. Belangstellenden kunnen op de orgelgalerij kijken, waar uitleg wordt gegeven over het orgel. Daarnaast is er een optreden van kamerkoor “Pro Musica” uit Ouderkerk aan den IJssel o.l.v. Cees van der Slik (10.15 tot 10.45 uur) en van een trompettist (tussen 14.30 en 15.45).

In het kader van "Dorpskerk, 25 jaar Open Monumentendag" zal in de Dorpskerk om 10.15 uur, tijdens het optreden van het kamerkoor "Pro Musica", een boekje met een dorpswandeling gepresenteerd worden. Wethouder P. Neven van de gemeente Krimpenerwaard zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen. Dit boekje met informatie en veel foto's over de monumenten en de bewoners in het centrum van Ouderkerk is uitgegeven door Historische Vereniging "Ouderkerck op d'IJssel". Het is die dag te koop voor € 2,- in de Dorpskerk en de Oudheidskamer.

Er worden doorlopend rondleidingen gegeven. De toren kan elk heel en half uur o.l.v. een gids beklommen worden. Er wordt op nummer gewerkt.

* Oudheidskamer (“d’ Ouwe Backery” Dorpsstraat 19):
 De Oudheidskamer van Historische Vereniging “Ouderkerck op d’ IJssel” is op zaterdag 9 september van 10.00 tot 17.00 uur open. In de Oudheidskamer is een boeiende expositie te zien over “Boeren, Burgers en Buitenlui”.
Om 14.00 uur kan er met een gids van de Historische Vereniging een dorpswandeling in de omgeving van de Dorpskerk gemaakt worden. Vertrekpunt: Oudheidskamer (“d’ Ouwe Backery” Dorpsstraat 19). Tevens zal er een boekje met deze wandeling te koop zijn. Senioren Convent Ouderkerk (SCO) heeft op hetzelfde adres van 10.00 tot 15.00 uur open huis met de presentatie van haar najaars-programma 2017.

* Er kan een vaartocht gemaakt worden met een van de historische schepen die van 10.30 tot 17.00 uur tussen Ouderkerk aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel en Capelle aan den IJssel varen. Een flyer met vertrek- en aanlegplaatsen en tijden is o.a. in de Oudheidskamer (Dorpsstraat 19) te verkrijgen.

Verder wordt er door winkeliers in het centrum van het dorp op verschillende manieren aandacht besteed aan Open Monumentendag:

* Choco-Kado “De Berekuil” (Kalverstraat 4):
 Choco-Kado “De Berekuil” houdt op zaterdag 9 september van 10.00 tot 17.00 uur “Open Huis”. In deze winkel worden op ambachtelijke wijze o.a. chocola en gebak vervaardigd. Er is een terras waar iets gebruikt kan worden en er worden diverse aantrekkelijke activiteiten ontplooid.

* Aannemers- en Timmerbedrijf A. Goudriaan en Zn. (Dorpsstraat 1a):
Dit meer dan 100 jaar oude bedrijf houdt op zaterdag 9 september van 10.00 tot 17.00 uur “Open Huis”. In de oude werkplaats van het bedrijf zijn er allerlei gereedschappen te zien. Ook wordt gedemonstreerd hoe er al sinds 100 jaar huizen worden opgevijzeld.

* “Bloemen & Wonen Bij Liza” (Dorpsstraat 24):
 Deze winkel voor bloemen en landelijk wonen houdt op zaterdag 9 september van 09.00 tot 16.00 uur (afwijkende aanvangs- en eindtijd) “Open Huis”. De winkel is ondergebracht in een van de oudste panden aan de Dorpsstraat; een pand dat dateert uit 1686. Diverse authentieke elementen, zoals een bedstee, zijn er nog te zien.

* “Hanneke van Vliet – Keramiek” (Dorpsstraat 30):
 Keramiek kunstenares Hanneke van Vliet houdt op zaterdag 9 september van 09.00 tot 17.00 uur (afwijkende aanvangstijd!) “Open Huis”. Er zijn allerlei fraaie producten en kunstwerken op het gebied van keramiek van deze kunstenares te zien.

* “Oud Nieuws Brocante” (Dorpsstraat 59):
“Oud Nieuws Brocante” houdt op zaterdag 9 september van 10.00 tot 15.00 uur (afwijkende eindtijd!) “Open Huis”. Er is een grote hoeveelheid oude authentieke gebruiksvoorwerpen, meubelen, lampen enz. uit binnen- en buitenland te zien.

Openstelling tijdens de Winterfair:

T.z.t. volgen data en informatie.

RONDLEIDINGEN OP AFSPRAAK:

Belangstellenden of groepen kunnen een bezoek aan de kerk afspreken met

N. (Nico) Holdermans (zie 'Informatie en contact').

CONCERTEN 2017:

Data en tijden:

Zaterdag 23 september ('s middags):

Kamerkoor Cappella Gabrieli (Rotterdam) o.l.v. Maarten Michielse.

Aanvang: 16.00 uur.

Entree: gratis (na afloop: collecte).

Zaterdag 23 september ('s avonds):

Jan Peter Teeuw (Ridderkerk).

Programma: orgelwerken en improvisaties.

Bij de improvisaties zullen, evenals in 2016, de leerlingen van de Koningin Wilhelminaschool uit Ouderkerk aan den IJssel betrokken worden. Het streven is om op deze wijze kinderen 'warm te maken' voor orgelmuziek en voor het orgel als instrument.

Aanvang: 20.00 uur.

Entree: gratis (na afloop: collecte).

25 november:

Gerard Adriaanse (Ouderkerk aan den IJssel) en Arnold Bregman (Krimpen aan den IJssel). Programma: literatuur, improvisaties en samenzang.

Aanvang: 20.00 uur.

Entree: gratis (na afloop: collecte).

Na afloop van de concerten is er gelegenheid om de kerk te bezichtigen en bij de speeltafel van het orgel te kijken.

Informatie m.b.t. concerten:

N. (Nico) Holdermans (zie 'Informatie en contact Dorpskerk').

CD KAM-ORGEL:

Er is een CD verkrijgbaar van het historische Kam-orgel (1854). Op de CD wordt het orgel bespeeld door de organisten Anton Doornhein en Gerben Mourik. Er worden orgelwerken ten gehore gebracht uit de tijd waarin het orgel gebouwd is. De prijs van dit klankdocument is € 8,-

Verkooppunten:

- N. (Nico) Holdermans (zie 'Informatie en contact')

- Dorpskerk (tijdens openstellingsuren)

- Oudheidskamer van de Historische Vereniging (tijdens openstellingsuren)

FOTOBOEK 'DORPSKERK IN BEELD':

Er is een fotoboek met begeleidende teksten verschenen van de Dorpskerk met als titel 'Dorpskerk in Beeld'. De fraaie foto's zijn gemaakt door Henk Terlouw; de teksten zijn geschreven door Nico Holdermans. De reacties op het boek zijn uiterst lovend. De prijs bedraagt € 20,-.

Verkooppunten:

- N. (Nico) Holdermans (zie 'Informatie en contact')

- Dorpskerk (tijdens openstellingsuren)

IMG 6010 Small

De Dorpskerk en het geslacht Nassau-Oranje:

Het grondgebied waarop de Dorpskerk van Ouderkerk aan den IJssel ligt, heeft in het verleden toebehoord aan Willem van Oranje en later aan zijn zoon prins Maurits. Na diens dood ging het over op Lodewijk van Nassau. Lodewijk was een bastaardzoon van prins Maurits en Margaretha van Mechelen.

De Grafkelders van het geslacht Nassau-Lalecq:

In het koor van de kerk bevinden zich de beide grafkelders van het geslacht Nassau-Lalecq. In het praalgraf is één van de bastaardkinderen van prins Maurits met zijn nageslacht bijgezet: het geslacht Nassau-Lalecq (een naam die ook op andere manieren wordt geschreven).

Van 1854 tot de grote restauratie van 1963 tot 1968 was het praalgraf aan het oog onttrokken door een muur die in 1854 tussen het schip en het koor van de kerk was aangebracht om het orgel een plaats te geven

Grafkelder 1 004 Small

De eerste grafkelder:

De eerste grafkelder ligt direct achter de preekstoel. Daar geeft een grote steen, waarin geen enkele inscriptie of decoratie is aangebracht, de plaats aan waar zich de eerste grafkelder bevindt.

De eerste grafkelder werd in 1664 (sommige bronnen noemen het jaartal 1661) gemaakt om daarin Elisabeth van Hornes, de vrouw van Lodewijk van Nassau, een plaats te geven.

IMG 6011 Small

In 1753 werd er gestart met de bouw van het praalgraf in opdracht van graaf Willem Maurits, heer van Ouderkerk en Woudenberg. Er moest een grote hoeveelheid werk verricht worden om aan de 3.60 meter diepe kelder een plaats te bieden.

In 1757 was het praalgraf gereed en konden de overledenen uit de eerste kelder overgebracht worden naar de nieuwe kelder. De oude kelder is nog enige tijd gebruikt als begraafplaats voor beter gesitueerden.

Willem Maurits zelf heeft het resultaat nooit gezien, omdat hij op 8 juni 1753, kort na de start van de werkzaamheden, stierf.

In totaal zijn er waarschijnlijk 37 personen bijgezet. Een aantal overledenen ligt in kisten van lood met daaromheen houten sierkisten. Anderen liggen in houten kisten. De kisten zijn twee of drie hoog gestapeld. Op een deel van de kisten bevonden zich platen met gegevens van de bijgezette personen.

Het meest opvallende in de grafkelder is de kist van Willem Maurits. Op de bovenkant is in lood een harnas van een ridder aangebracht. Het harnas is een natuurgetrouwe weergave van een echt harnas. Het vormt één geheel met de loden kist. Uit archiefonderzoek is gebleken dat de maker een kunstenaar was op zijn vakgebied.

Aanvankelijk waren er op het praalgraf wapenschilden van het geslacht Nassau-Lalecq aangebracht. Deze zijn echter bij de komst van de Fransen in 1795 verwijderd. Dit om vernieling te voorkomen. De borden zijn helaas verloren gegaan.

Het beeldhouwwerk van het praalgraf is gemaakt door beeldhouwers die hun vak verstonden. De wijze waarop de voorstellingen zijn uitgehakt en vormgegeven, getuigt van grote klasse. De voorstellingen zijn heel natuurgetrouw en gedetailleerd weergegeven. Het meeste beeldhouwwerk van het praalgraf heeft een symbolische betekenis. Veel voorstellingen wijzen op het leven dat voorbijgaat. Daarnaast treffen we beeldhouwwerk aan dat verband houdt met de - vaak hoge - militaire functies die veel mannen uit het geslacht Nassau-Lalecq hebben bekleed.

HET KAM ORGEL:

Foto Kam-orgel Dorpskerk Ouderkerk ad IJssel Small

 

Historie van het orgel:

Tot 1854 beschikte de Dorpskerk in Ouderkerk aan den IJssel niet over een orgel. Bij het zingen van de gemeente werden de toonhoogte en het tempo aangegeven door een voorzanger. Nadat het orgel geplaatst was, bleef de functie van voorzanger nog tientallen jaren bestaan.

Het orgel is in 1854 door Willem Hendrik Kam uit Rotterdam gebouwd. Om het orgel een plaats te geven werd er een muur aangebracht tussen het koor en het schip van de kerk. Het orgel kreeg aan deze muur een plaats boven de preekstoel.

Op zondag 3 september 1854 werd het in gebruik genomen door Samuël de Lange senior, de toenmalige organist van de Zuiderkerk (later organist van de St. Laurenskerk) te Rotterdam.

Voor de grote restauratie van 1963 tot 1968 had het orgel een bruine kleur; na de restauratie de huidige - hoogst waarschijnlijk oorspronkelijke - kleur.

Bij die restauratie werd de muur tussen het koor en het schip weer verwijderd, zodat het fraaie praalgraf van het geslacht Nassau-Lalecq weer zichtbaar werd. Het orgel werd overgeplaatst naar de torengalerij. Helaas moest de historische windvoorziening toen gewijzigd worden, omdat er geen ruimte was om deze te handhaven.

Oorspronkelijk beschikte het orgel over twee klavieren en een aangehangen pedaal. In 1971 kon het dankzij een gift van f. 35.000,-- worden uitgebreid met een vrij pedaal van zeven registers. Vanaf dat moment telt het instrument 25 registers en zo’n 1450 pijpen. De kleinste pijpen zijn kleiner dan een balpen; de grootste zijn ruim vier meter lang en steken boven de orgelkas uit.

Begin 2006 heeft het orgel een grondige onderhoudsbeurt ondergaan, waarbij stof en vuil zijn verwijderd en waar nodig reparaties zijn verricht. Na deze onderhoudsbeurt kon er dankzij een gift weer bladgoud op de frontpijpen worden aangebracht. Dit was namelijk niet meer gebeurd na het vervangen van de door tinpest aangetaste frontpijpen in 1971.

Het orgel in de Dorpskerk is één van de meest originele en meest gave exemplaren van Willem Hendrik Kam.

Foto speeltafel Kam-orgel Dorpskerk Ouderkerk ad IJssel Small

 Dispositie:

Manuaal I (hoofdwerk)

(1854 - Kam)

Manuaal II (bovenwerk)

(1854 - Kam)

Pedaal

(1971 - Slooff)

Bourdon 16'

Baarpijp 8'

Subbas 16'

Prestant 8'

Viola di Gamba 8'

Octaafbas 8'

Roerfluit 8'

Holpijp 8'

Gedekt 8'

Octaaf 4'

Prestant 4'

Octaaf 4'

Roerfluit 4'

Fluit 4'

Bazuin 16'

Quint 3'

Gemshoorn 2'

Trombône 8'

Octaaf 2'

Eoline 8'

Trompet 4'

Mixtuur 4-5 st.

Ventiel (tremulant)

Pedaalkoppel: pedaal + l

Cornet 5 st.

 

 

Fagot 16' (bas)

 

Fagot 16' (disc.)

 

 

Trompet 8'

 

 

Manuaalkoppel: I + II

 

 

 

 

 

Omvang klavieren: C - f 3

Omvang pedaal: C - d1

 

 

Auteur: Nico Holdermans